
Bảo vệ tim mạch ngày gió lạnh – Lời khuyên của bác sĩ!


Bệnh tim mạch hiện đã trở thành nguyên nhân mắc bệnh và tử vong hàng đầu. Hằng năm có khoảng 17,9 triệu người chết do bệnh tim mạch, chiếm 31% tổng số tử vong, trong đó có tới 85% chết do nguyên nhân bệnh động mạch vành hoặc đột quỵ não.
Có 75% số tử vong do tim mạch xảy ra ở các nước có thu nhập thấp và trung bình thấp.
Có đến 17 triệu người dưới 70 tuổi chết liên quan đến bệnh không lây nhiễm, trong đó có 82% ở các nước có thu nhập thấp và trung bình – thấp và 37% là do nguyên nhân bệnh tim mạch.
Hầu hết các bệnh tim mạch hiện nay có thể phòng ngừa được một cách hiệu quả thông qua việc điều chỉnh lối sống có hại cho sức khỏe như bỏ hút thuốc lá, chế độ ăn lành mạnh, tăng cường tập luyện thể lực và không lạm dụng rượu bia.
Người đã bị bệnh tim mạch hoặc nguy cơ cao bị bệnh tim mạch (khi có các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid) cần được đánh giá sớm và thực hiện các biện pháp phòng bệnh và dùng thuốc phù hợp.
Bệnh động mạch vành đã chiếm tới 14% tử vong toàn cầu và là nguyên nhân chính làm giảm số năm sống còn và số năm sống trong bệnh tật hiệu chỉnh. Nguyên nhân thứ hai dẫn tới tử vong là đột quỵ não chiếm tới 11,1% . Đáng chú ý, đột quỵ não có xu hướng gia tăng mạnh ở các nước có thu nhập thấp – trung bình. Theo ước tính của WHO, đến năm 2030, tổng số tử vong do đột quỵ não tăng lên đến 30% và chủ yếu ở các nước thu nhập thấp trung bình.

Theo Hiệp Hội Tim mạch Việt Nam, nước ta có khoảng 25% dân số mắc bệnh tim mạch và tăng huyết áp. Bệnh lý tăng huyết áp ngày càng có dấu hiệu gia tăng ở nhóm người trẻ, trong độ tuổi lao động (khoảng 47% số người > 25 tuổi).
Dù chưa có thống kê đầy đủ, nhưng thực tế cho thấy bệnh tim mạch gia tăng hàng năm rất nhanh: Những năm 1980 có khoảng 10% bệnh nhân bị bệnh huyết áp, đến năm 2009 đã là 27%. 10 năm trước, mỗi năm Viện Tim Mạch Quốc gia chỉ can thiệp khoảng 300 ca bệnh nhân bị bệnh động mạch vành, nhưng năm 2016 đã can thiệp khoảng 3.500 ca/ năm, cho thấy tốc độ gia tăng gấp hơn 10 lần chỉ trong 10 năm.
Trước đây, bệnh mạch vành, động mạch não, bệnh động mạch ngoại biên… thường gặp ở người cao tuổi, nhưng nay có ở bất kỳ lứa tuổi nào. Gần đây, Trung tâm can thiệp Tim mạch BV Đông Đô cũng đã tiếp nhận những bệnh nhân bị suy tim ở lứa tuổi 30 – 40.
Nhưng có khoảng 80% các biến cố tim mạch có thể phòng ngừa nếu ta tầm soát sớm, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ và đến cơ sở y tế kịp thời
Theo GS. Nguyễn Lân Việt, chủ động phòng ngừa bệnh tim mạch là cần thiết nhất với việc duy trì lối sống lành mạnh để hạn chế tối đa các yếu tố nguy cơ về tim mạch.
Hãy kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/ lần và làm một số xét nghiệm cơ bản như điện tâm đồ, siêu âm tim, sinh hóa máu… để phát hiện sớm bệnh.
Khi mắc bệnh hay các yếu tố nguy cơ như rối loạn lipid máu, đái tháo đường, tăng huyết áp, cần điều trị tích cực để hạn chế tối đa các biến chứng.
Nếu bạn gặp cơn đau thắt ngực, đau có cảm giác bó chặt, thắt nghẹt, đè ép hay đôi khi chỉ là cảm giác có 1 cái gì đó khó chịu trong lồng ngực. Vị trí đau hay gặp là sau xương ức, giữa ngực hoặc vùng tim. Đau có thể tại chỗ hoặc lan lên cổ, hàm, vai hay cánh tay bên trái, ít trường hợp lan ra sau lưng hay vùng cột sống, hãy cẩn trọng.

Theo GS.TS Nguyễn Lân Việt, đau thắt ngực do nhiều bệnh trong đó hay gặp nhất là bệnh mạch vành.
GS Việt lưu ý, đau thắt ngực do bệnh tim mạch thường có vị trí đau sau xương ức, tính chất đau thắt lại, có người có cảm giác đè ép lên, đau như d..a..o đâm, thời gian đau kéo dài vài giây tới vài phút. Hướng lan của cơn đau là đau lan lên mặt trong cánh tay, cẳng tay, xuống tới ngón tay, hoặc cơn đau lan lên cằm hoặc ra sau lưng, có khi lại đau xuống dưới, điều này khiến bệnh nhân dễ nhầm lẫn bị đau dạ dày. Đặc biệt, nếu cơn đau thắt ngực kéo dài trên 20 phút thì có thể người bệnh đã bị nh.ồ.i m.á.u cơ tim.
Lý do những cơn đau thắt ngực do bệnh mạch vành, GS cho biết, tim được nuôi bởi hệ thống động mạch gọi là hệ thống động mạch vành, khi động mạch vành bị hẹp, bít tắc, lượng máu đến tim kém đi lúc đó người bệnh sẽ xuất hiện các cơn đau thắt ngực.

GS cho biết, trước đây các bệnh mạch vành gặp rất ít, nhưng hiện nay khi tuổi thọ người dân ngày càng cao, số người mắc căn bệnh này ngày càng nhiều.
Có nhiều yếu tố bùng phát cơn đau thắt ngực như gắng sức, do xúc cảm quá mức (vui mừng, bực tức, buồn rầu quá …) hoặc bị lạnh đột ngột đều là yếu tố thuận lợi xuất hiện các cơn đau thắt ngực, ngoài ra những người có các bệnh mạn tính như rối loạn lipid máu, thừa cân, béo phì hoặc tăng huyết áp…. sẽ làm tăng nguy cơ bị đau thắt ngực.
Để phòng ngừa, mọi người cần có thói quen khám sức khỏe định kỳ, làm điện tâm đồ, siêu âm tim, đo huyết áp 6 tháng/lần.
Bạn có biết những thông tin thú vị về phòng mổ mà chưa ai bật mí với bạn?
1.Y phục bác sĩ phẫu thuật vì sao lại màu xanh?
Theo một bài báo trên tạp chí Y tá phẫu thuật ngày nay (Today’s surgical nurse) – năm 1998. Màu xanh lá cây có thể giúp các bác sĩ nhìn rõ hơn vì:

2. Vì sao các bác sĩ phải mặc áo chì bảo hộ?
Tùy tình trạng bệnh nhân, ca mổ bằng tia X kéo dài 1-3 giờ. Suốt thời gian này, kíp mổ không được phép bỏ đồ bảo hộ bởi bức xạ liên tục được sử dụng. Mức bức xạ tiếp xúc với phần thân thể được che chắn của bác sĩ tương đương 2-3 lần chụp X-quang ngực. Ở các khu vực khác, tỷ lệ này tăng lên 100 lần. Không biện pháp nào đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các bác sĩ.
Dưới tác động bức xạ, sức khỏe bác sĩ bị ảnh hưởng không nhỏ. Họ chỉ có khoảng 3.000-4.000 bạch cầu, thấp hơn so với ngưỡng 4.000-10.000 tế bào của người bình thường nên khó chống lại virus và rất dễ nhiễm trùng. Bên cạnh đó, bức xạ đẩy cao nguy cơ biến đổi tế bào dẫn đến dị tật thai nhi
Để đảm bảo an toàn, nhân viên phẫu thuật luôn mặc áo chì chống tia bức xạ nặng 13kg, và luôn chủ động thu nhỏ chùm tia X, sao cho tia chỉ tiếp xúc trực tiếp với bộ phận cơ thể cần khảo sát. Thời gian phát tia X được tính toán ngắn nhất mà vẫn đạt chất lượng chẩn đoán, đồng thời che chắn các bộ phận khác cho bệnh nhân.

3. Thiết kế phòng mổ như thế nào?
Thiết kế các phòng mổ theo hình vuông, chữ nhật để dễ dàng bố trí dây truyền công năng và trang thiết bị nội thất. Không gian phòng mổ càng ít góc cạnh chừng nào thì lại càng đảm bảo vệ sinh vô trùng chừng ấy vì các thiết bị trong phòng mổ rất nhiều: bàn mổ, máy gây mê, giúp thở và các thiết bị phụ trợ khác cho nên cần phải đủ rộng rãi để đôi lúc cần thiết thì sẽ đưa vào thêm được các thiết bị khác như C-Arm. Nguyên tắc thiết kế một chiều cần quan tâm bố trí 2 cửa cho phòng mổ: một cửa chính để đẩy băng ca và cửa phụ. Ở bốn góc của phòng mổ nên thiết kế dạng vát 45o, mục đích để bảo đảm lưu thông không khí trong phòng, tránh góc khí quẩn.




Thiết kế hệ thống điện cũng có những điểm khác biệt, sử dụng nhiều thiết bị điện chuyên dụng ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng bệnh nhân. Điện chiếu sáng phải tách riêng với điện động lực sử dụng cho thiết bị. Một số thiết bị cần sử dụng điện một chiều như đèn đọc phim Xquang, đồng hồ mổ, máy Xquang lại cần nguồn 3 pha. Đặc biệt, hệ thống điện trong phòng mổ phải được cung cấp liên tục, luôn có nguồn điện dự phòng và có hệ thống nối đất riêng.
Trong khu vực phòng mổ luôn phải có hệ thống liên lạc nội bộ với các thiết bị tối ưu nhất. Hệ thống này nên nối trực tiếp đến bộ phận quản lý, trực khu vực khoa phẫu thuật, gây mê hồi sức, hệ thống camera quan sát ca mổ có thể truyền hình trực tiếp đến phòng hội chẩn trong hay ngoài nước. Hệ thống điện thoại liên lạc nội bộ bao gồm một hay nhiều thiết bị thu hình kết nối đồng bộ và ổn định đến một hay nhiều các thiết bị đầu cuối khác. Bố trí camera cần đặt tại góc trần của phòng mổ.
Mùa Hè là thời điểm bệnh Đái tháo đường dễ phát triển nặng và diễn biến phức tạp.
Cơ thể người bệnh đái tháo đường khó hạ nhiệt như người bình thường, họ cảm thấy nóng hơn vào mùa hè. Người bệnh dễ bị sốc nhiệt, kiệt sức hơn. Tình trạng thân nhiệt còn ảnh hưởng đến hoạt động của insulin, gây ra những biến chứng nguy hiểm khác tới sức khỏe.

Để có mùa hè an toàn, người bệnh nên lưu ý:

Nắng nóng gay gắt kéo dài trên khắp cả nước, khiến tỉ lệ người mắc bệnh biến chứng tim mạch tăng lên.
Để thích nghi với thời thiết nóng bức, cơ thể gia tăng tiết mồ hôi, giãn mạch ngoại biên để giảm nhiệt, làm mát. Mồ hôi tiết ra nhiều, làm cơ thể mất nước, giảm thể tích máu lưu thông, khiến tim phải co bóp nhiều hơn.
Ngoài ra, khi mất quá nhiều dịch, thân nhiệt sẽ tăng lên khiến các cơ quan quan trọng có thể bị tổn thương gây cảm giác mệt mỏi, nhịp tim rối loạn, huyết áp tăng, hoa mắt chóng mặt, choáng váng, tim đập nhanh, huyết áp tăng lên…

Việc sử dụng điều hoà quá nhiều, sự chênh lệch và thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến mạch máu co, giãn khiến huyết áp tăng, hạ đột ngột.
Nhiệt độ tăng cao, người bệnh mạch vành sẽ cảm thấy đau thắt ngực tăng lên do nhu cầu về oxy của cơ thể gia tăng, tạo gánh nặng cho tim.
Đối với người đã đặt stent mạch vành hoặc can thiệp tim mạch, khi cơ thể mất nước nhiều, khiến máu bễ bị cô đặc, dễ hình thành cục máu đông, bít tắc lòng mạch, gây ran guy cơ đột tử.
Hạn chế ra đường và các hoạt động thể lực khi nắng nóng, chế độ dinh dưỡng phù hợp, uống đủ nước là những cách đơn giản để vượt qua mùa hè oi ả một cách an toàn, vui vẻ.