Viêm loét dạ dày – hành tá tràng là khi tổn thương, loét phá hủy qua lớp cơ niêm mạc dạ dày, hành tá tràng. Bệnh chiếm 10% tỷ lệ dân số của nước ta.
Nguyên nhân gây viêm loét dạ dày hành tá tràng
Do mất sự cân bằng giữa yếu tố tấn công và yếu tố bảo vệ.
Các yếu tố tấn công:
- Vi khuẩn Hp là nguyên nhân chủ yếu gây viêm loét dạ dày – hành tá tràng.
- Acid Clohydric (HCL), Pepsin.
- Thuốc kháng viêm Steroid và Monsterkind.
- Rượu, cà phê và thuốc lá.
- Thức ăn cay, đồ ăn khó tiêu.
- Căng thằng về thần kinh, tâm lý.
- Chấn thương về tinh thần, tình cảm.
- Rối loạn chức năng nội tiết: bệnh Basedow, tiểu đường, cường vỏ thượng thận.
- Yếu tố gia đình, di truyền.
- Ảnh hưởng môi trường: Độ ẩm cao, trời lạnh.
- Bệnh lý một số cơ quan kèm theo: Xơ gan, viêm gan, u tụy, suy thận.
Các yếu tố bảo vệ:
- Chất nhầy Bicarbonat, Phospholipid, Prostaglandin.
- Sự tăng sinh tế bào.
- Yếu tố tăng trưởng
- Dòng máu, bạch cầu.
Các triệu chứng của viêm loét dạ dày – hành tá tràng
- Đau bụng là triệu chứng hay gặp nhất.
- Vị trí đau: Vùng thượng vị lan ra sau lưng hoặc lên ngực trái (vị trí hay gặp), có thể đau vùng hạ sườn phải hay trái hoặc vùng quanh rốn.
- Các triệu chứng kèm theo: ợ hơi, ợ chua, đầy bụng, chướng bụng,…
Các biến chứng của viêm loét dạ dày – hành tá tràng
1. Biến chứng chảy máu ổ loét
Đây là biến chứng nội khoa. Đây là biến chứng thường gặp nhất. Do ổ loét ăn sâu vào động mạch ở đáy ổ loét.
Triệu chứng: Nôm ra máu, đại tiện ra máu hoặc cả hai; mệt mỏi, da xanh, hoa mắt, chóng mặt, huyết áp giảm. Nếu chảy máu nhiều có thể gây choáng, ngất, vã mồ hôi, mạch nhanh, tụt huyết áp, đó là tình trạng cấp cứu phải vào viện ngay.
Chú ý: Một số trường hợp không có triệu chứng của bệnh viêm loét dạ dày – hành tá tràng nhưng đã có biến chứng chảy máu được gọi là “ổ loét câm”.
2. Biến chứng thủng ổ loét
Đây là trường hợp cấp cứu ngoại khoa.
Thủng toàn bộ thành dạ dày – hành tá tràng là khi ở loét phá hủy toàn bộ thành viêm loét dạ dày – hành tá tràng. ổ loét thủng vào ổ bụng gây viêm màng bụng.
Triệu chứng: Cơn đau bụng đột ngột, dữ dội như dao đâm, bụng co cứng như gỗ, nôn, buồn nôn,. Nếu đau quá có thể ngất.
Chú ý: Một số trường hợp không có triệu chứng của viêm loét dạ dày – hành tá tràng nhưng đã có biến chứng thường được gọi là “ổ loét câm”.
3. Biến chứng hẹp môn vị
Lỗ môn vị bị hẹp do ổ loét, thức ăn không xuống được ruột non, ăn chậm tiêu, nôn ra thức ăn của ngày hôm trước.
4. Biến chứng ung thư
- Đau bụng nhiều, nôn, gây rút nhiều máu.
- Cần phát hiện sớm và phẫu thuật sớm.
Chẩn đoán viêm loét dạ dày – hành tá tràng
Hỏi tiền sử bệnh và các triệu chứng đau bụng, ăn kém, ợ hơi, ợ chua, nôn, buồn nôn.
Khám bệnh: phát hiện thiếu máu, khối u ở bụng.
Nội soi dạ dày: Là phương pháp tốt nhất để chẩn đoán viêm loét dạ dày – hành tá tràng.
- Phát hiện các tổn thương như viêm loét và ung thư.
- Phát hiện các biến chứn: chảy máu, hẹp môn vị.
- Sinh thiết niêm mạc dạ dày để tìm vi khuẩn HP và để đánh giá tổn thương lành hay ác tính.
Điều trị viêm loét dạ dày hành tá tràng
1. Điều chỉnh lối sống
- Không nên ăn chua cay, uống nhiều đồ uống có ga.
- Không uống rượu bia, cà phê hay thuốc lá.
- Ăn đúng giờ.
- Tráng căng thẳng, mất ngủ, lo âu.
- Ăn uống vệ sinh, rửa tay trước khi ăn.
- Không lạm dụng thuốc chống viêm, giảm đau: Pracetamon, thuốc Stenoid và non stenoid.
2. Điều trị nội khoa
- Thuốc trung hòa acid HCL: Phosphalugel, maalox.
- Thuốc tạo màng bọc bảo vệ niêm mạc dạ dày: Bismuth, Sucalfate.
- Thuốc ức chế bài tiết HCL: Omeprazol, lansoprazal, Pantoprazale, omeprazol, rebenprazale.
- Thuốc điều trị vi khuẩn HP.
3. Điều trị nội khoa khi có biến chứng
Kết luận: bệnh viêm loét dạ dày – hành tá tràng là bệnh hay gặp. Để phòng tránh viêm loét dạ dày – hành tá tràng cần điều chỉnh thói quen ăn uống và tránh Stress. Sử dụng các thuốc giảm đau phải theo đơn của bác sĩ.
Khi bị bệnh cần đến khám bác sĩ đặc biệt là bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và điều trị theo đúng pháp đồ.
