Cảnh báo thực trạng viêm gan B tại Việt Nam

Việt Nam là một trong những nước ở Đông Nam Á có tỉ lệ viêm gan và ung thư cao. Trong đó, tỉ lệ viêm gan B liên quan đến ung thư chiếm tới 91.3%.

Bệnh diễn tiến kéo dài với các triệu chứng không điển hình, do đó cần sớm phát hiện bệnh lý và điều trị bệnh sớm.

Thực trạng viêm gan tại Việt Nam

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Liên minh Viêm gan Toàn cầu, hiện trên thế giới có 325 triệu người đang nhiễm virus viêm gan B, C. Điều nguy hiểm là đến 300 triệu người, tức hơn 90% không hề biết rằng mình đã mắc bệnh. Tỷ lệ tử vong do viêm gan trong 15 năm qua tăng 22% trong khi các bệnh khác như HIV, lao, sốt rét lại giảm đi.

Năm 2017 có gần 8 triệu người Việt nhiễm virus viêm gan B và một triệu người nhiễm viêm gan C. Rất ít người được chẩn đoán nhiễm viêm gan siêu vi tham gia điều trị. Mỗi năm cả nước có hàng nghìn ca tử vong do liên quan đến viêm gan virus B, C.

Dấu hiệu nhận biết viêm gan B

Viêm gan B là căn bệnh có diễn tiến âm thầm với những triệu chứng bệnh không điển hình. Việc phát hiện bệnh sớm không có cách nào khác đó là thăm khám và làm xét nghiệm cận lâm sàng sớm.

Những trường hợp bệnh đã có triệu chứng, được phân thành 3 dạng với những triệu chứng cụ thể:

1. Viêm gan B cấp: kéo dài dưới 6 tháng

Các triệu chứng hay gặp: mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn. Nếu nặng: vàng da, vàng mặt, tiểu vàng, đau bụng. Viêm gan cấp nếu được phát hiện sớm, điều trị kịp thời có thể khỏi hoàn toàn.

2. Viêm gan B mạn: kéo dài trên 6 tháng

Một số không có biểu hiện triệu chứng hoặc có triệu chứng nhẹ: mệt mỏi, đau nhẹ hạ sườn phải vì vậy thường không đi khám bệnh cho tới khi gan bị hủy hoại nhiều và tiến triển nặng. Do đó, viêm gan B mạn không được chẩn đoán trong nhiều năm mắc bệnh.

Viêm gan B mạn có thể xuất hiện ở bệnh nhân không có tiền sử viêm gan B cấp.

3. Người mang mầm bệnh (HBSAG+)

Đó là các trường hợp không bị viêm gan nhưng cũng không đào thải hết virus ra khỏi cơ thể, họ mang siêu vi trùng trong người và có thể truyền sang người khác mặc dù bản thân họ không có biểu hiện bệnh hoặc khi hệ thống miễn dịch thay đổi sẽ thành mạn tính.

Chú ý: những người mang mầm bệnh cần định kỳ khám và kiểm tra men gan mỗi năm một lần hoặc 6 tháng. Nếu men gan tăng phải đếm số lượng virus lưu  hành trong máu.

Nếu HbsAg (+) cần theo dõi thường xuyên. Nếu có viêm gan, cần điều trị ngay.

Viêm gan B có thể đồng nhiễm HIV và viêm gan virus cùng một đường lây nhiễm.

Các con đường lây truyền của viêm gan B

1. Lây truyền từ mẹ sang con (lây truyền dọc)

Đây là con đường lây truyền chính và quan trọng nhất.

• Khoảng 30 – 50% các trường hợp viêm gan mạn tính là do bị nhiễm lúc chu sinh.
• Viêm gan cấp ở trẻ sơ sinh có thể dẫn tới tử vong do viêm gan tối cấp.

2. Lây truyền qua đường tình dục

Viêm gan B có thể lây qua hoạt động tình dục đồng giới hoặc khác giới như các bệnh lý lây nhiễm qua đường tình dục khác.

3. Lây qua đường máu

• Truyền máu hoặc chế phẩm máu có nhiễm virus viêm gan B.
• Tiếp xúc với dịch tiết của bệnh nhân viêm gan B.
• Dùng chung kim tiêm có nhiễm virus viêm gan B.
• Xăm hình, châm cứu, xỏ lỗ tai với các dụng cụ không được khử trùng đúng cách.
• Khoảng 40% các trường hợp viêm nhiễm virus viêm gan B không rõ đường lây truyền.

Thăm khám và phát hiện bệnh sớm cần làm những xét nghiệm gì?

Khi có mang dấu ấn viêm gan B (HbsAg+), cần:

• Xét nghiệm máu
• Xét nghiệm men gan (GOT, GPT, GGT)
• Siêu âm gan

Để đánh giá tình trạng viêm gan và mức độ tổn thương gan nhằm chẩn đoán và điều trị kịp thời trước khi có những biến chứng nặng hơn như xơ gan và cuối cùng là ung thư gan.

Lời cảnh báo: Hầu hết các trường hợp phát hiện ung thư gan và điều trị ung thư gan ở Việt Nam là ở những giai đoạn cuối của bệnh. Việc điều trị bệnh sẽ trở nên tốn kém, ít hiệu quả, khó kéo dài tuổi thọ cho người bệnh. Với thực trạng ngày càng gia tăng viêm gan gây xơ gan và chuyển biến thành ung thư gan nhanh chóng tại nước ta thì công tác thăm khám sức khỏe định kỳ, làm xét nghiệm máu để xác định viêm gan B và C cũng như tiêm chủng mở rộng phòng tránh virus siêu vi B (virus siêu vi C chưa có vắc xin) và thói quen sinh hoạt lành mạnh là cách tốt nhất để bảo vệ chính mình.