BVĐĐ – Đôi mắt vốn được ví là “cửa sổ tâm hồn”, nhưng lại vô cùng nhạy cảm trước những tác động từ môi trường và thói quen sinh hoạt hàng ngày. Đặc biệt trong những ngày hè oi bức, các hoạt động giải trí dưới nước mang theo vô vàn nguy cơ tiềm ẩn cho nhãn cầu của trẻ nhỏ. Không chỉ dừng lại ở đó, những thói quen tưởng chừng vô hại như dụi mắt cũng đang âm thầm hủy hoại thị lực của cả người lớn lẫn trẻ em. Cùng chuyên gia nhãn khoa tìm hiểu chiến lược bảo vệ mắt khoa học để duy trì một đôi mắt sáng khỏe bền vững.

Mùa hè đến, bể bơi trở thành “thiên đường” giải nhiệt lý tưởng. Tuy nhiên, đằng sau làn nước xanh mát đó lại ẩn chứa những “kẻ thù giấu mặt” có thể đe dọa trực tiếp đến đôi mắt nhạy cảm, đặc biệt là ở trẻ nhỏ.

Tại các bể bơi công cộng, nguy cơ nhãn khoa thường gặp nhất là viêm kết mạc cấp (đau mắt đỏ). Bệnh lý này do vi khuẩn hoặc Adenovirus lây lan cực kỳ nhanh chóng trong môi trường nước không đảm bảo vệ sinh hoặc qua việc dùng chung vật dụng cá nhân. Bên cạnh đó, tổn thương do hóa chất cũng là một vấn đề nhức nhối. Khi nồng độ Clo cao kết hợp cùng các tạp chất như mồ hôi hay nước tiểu sẽ tạo thành hợp chất Chloramine. Đây chính là thủ phạm gây viêm giác mạc, khiến mắt đỏ, cộm rát và đau nhức dữ dội. Ngoài ra, tia cực tím (UV) phản chiếu qua mặt nước với cường độ cao có thể gây tổn thương cấp tính cho bề mặt nhãn cầu, làm tăng nguy cơ thoái hóa thủy tinh thể và võng mạc về lâu dài.

Để mỗi chuyến đi bơi đều là niềm vui trọn vẹn, các chuyên gia nhãn khoa khuyến cáo phụ huynh nên áp dụng nghiêm ngặt quy trình dự phòng “2 không – 2 có”. Cụ thể, tuyệt đối “không” cho trẻ bơi khi mắt đang có dấu hiệu viêm nhiễm, bệnh lý và “không” dùng chung khăn mặt, kính bơi để tránh lây nhiễm chéo. Ngược lại, luôn “có” kính bơi vừa vặn, chống tia UV để ngăn cách hoàn toàn nước bẩn và tia cực tím; đồng thời “có” thói quen vệ sinh mắt bằng nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) ngay sau khi bơi để loại bỏ triệt để hóa chất, vi khuẩn.

Bên cạnh những nguy cơ từ môi trường bên ngoài như nước bể bơi, đôi mắt của chúng ta còn phải đối mặt với những tổn thương nghiêm trọng xuất phát từ chính thói quen vô thức hàng ngày: hành động dụi mắt.

Dụi mắt vốn là phản xạ tự nhiên khi cơ thể cảm thấy khó chịu tại chỗ. Tuy nhiên, dưới góc độ y khoa, đây không đơn thuần là một thói quen mà là “tín hiệu cầu cứu” khi bề mặt nhãn cầu đang gặp vấn đề. Các bác sĩ chỉ ra rằng, hành động đưa tay lên mắt thường xảy ra khi hệ miễn dịch hoặc cấu trúc quang học bị xáo trộn do viêm kết mạc dị ứng, hội chứng khô mắt, viêm bờ mi hoặc do các tật khúc xạ chưa được điều chỉnh kính đúng độ khiến mắt mệt mỏi.

Việc lạm dụng hành động dụi mắt và tác động một lực cơ học mạnh, liên tục lên giác mạc sẽ biến “thói quen” thành “gánh nặng”, tiềm ẩn những biến chứng thoái hóa vô cùng nguy hiểm. Hệ quả nặng nề nhất phải kể đến là bệnh giác mạc chóp (Keratoconus). Lực ma sát lặp đi lặp lại làm suy yếu cấu trúc collagen, khiến giác mạc bị giãn mỏng, lồi ra ngoài hình chóp, dẫn đến suy giảm thị lực trầm trọng và rất khó để điều trị phục hồi. Ngoài ra, dụi mắt còn vô tình tạo điều kiện cho bụi bẩn, vi khuẩn chà xát vào lòng đen, gây trầy xước biểu mô và mở đường cho tình trạng viêm loét giác mạc tấn công.

Thay vì để đôi mắt phải “tự xoay xở” thông qua những phản xạ vô thức hay cố gắng giải quyết cơn ngứa bằng tay, người bệnh cần chủ động lắng nghe cơ thể và thiết lập lộ trình chăm sóc khoa học. Hãy sử dụng nước muối sinh lý hoặc nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản để rửa trôi dị vật. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid khi chưa có chỉ định y khoa.

Sự chủ động trong việc phòng ngừa và loại bỏ các thói quen xấu chính là “lá chắn” hiệu quả nhất bảo vệ thị lực. Trong trường hợp có các biểu hiện bất thường như đỏ mắt, ngứa ngáy kéo dài, chảy nước mắt nhiều hay đau nhức, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín. Tại Bệnh viện Đông Đô, đội ngũ chuyên gia, bác sĩ nhãn khoa luôn sẵn sàng kiểm tra, chẩn đoán chính xác nguyên nhân và đưa ra phác đồ điều trị kịp thời, giúp bạn và gia đình bảo vệ trọn vẹn “cửa sổ tâm hồn” trước mọi biến chứng đáng tiếc./.