BVĐĐ – Mỡ máu cao (rối loạn lipid máu) đang ngày càng trẻ hóa và trở thành mối lo ngại của nhiều người khi cầm trên tay kết quả xét nghiệm. Nếu không được kiểm soát kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm cho tính mạng. Vậy mỡ máu cao cảnh báo điều gì? Chúng ta cần ăn uống thế nào để cải thiện tình trạng này? Hãy cùng lắng nghe những tư vấn chuyên môn từ Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Thị Nguyệt Nga – Chuyên khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đông Đô.

  1. Mỡ máu cao nguy hiểm thế nào? Những “sát thủ thầm lặng” phía sau chỉ số xét nghiệm.

Mỡ máu cao thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến người bệnh dễ chủ quan. Tuy nhiên, khi lượng mỡ xấu tích tụ trong máu quá cao trong thời gian dài, cơ thể sẽ phải đối mặt với những nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng:

  • Xơ vữa động mạch: Mỡ dư thừa sẽ bám vào thành mạch, tạo nên các mảng xơ vữa cứng, làm lòng mạch bị thu hẹp và giảm độ đàn hồi, cản trở dòng máu lưu thông.
  • Đột quỵ não và Nhồi máu cơ tim: Các mảng xơ vữa khi nứt vỡ sẽ kích thích hình thành cục máu đông. Nếu cục máu đông này làm tắc mạch máu nuôi tim sẽ gây nhồi máu cơ tim; nếu tắc ở mạch máu não sẽ dẫn đến đột quỵ – hai biến chứng có tỷ lệ tử vong và tàn phế cực kỳ cao.
  • Tăng huyết áp: Khi mạch máu bị hẹp và xơ cứng, tim phải co bóp mạnh hơn để đẩy máu đi, vô tình làm áp lực máu lên thành mạch tăng cao.
  • Gan nhiễm mỡ và các bệnh chuyển hóa: Mỡ máu cao kéo dài khiến gan không kịp chuyển hóa hết, dẫn đến tích tụ mỡ trong gan, lâu ngày gây viêm gan, xơ gan. Nó cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2.

Lời khuyên của TS.BS Trần Thị Nguyệt Nga:

  1. Cần làm gì ngay khi phát hiện mỡ máu tăng?

Theo TS.BS Trần Thị Nguyệt Nga, việc đầu tiên khi nhận kết quả mỡ máu cao là chúng ta cần bình tĩnh để rà soát lại lối sống thay vì quá hoang mang.

“Khi nhận được một kết quả mỡ tăng thì chúng ta sẽ bình tĩnh xem xét lại. Thứ nhất là, thời điểm mình lấy máu có liên quan đến bữa ăn có chứa nhiều năng lượng nhiều mỡ không, có uống rượu bia không? Sau đó chúng ta điều chỉnh lại. Còn nếu chúng ta đã từng bị tăng mỡ máu rồi thì chúng ta sẽ điều chỉnh khẩu phần ăn và giảm năng lượng đầu vào”

  1. Nguyên tắc “Chuyển hóa năng lượng” – Vì sao không ăn mỡ mà mỡ máu vẫn cao?

Nhiều người thắc mắc tại sao mình kiêng dầu mỡ rất kỹ nhưng chỉ số mỡ máu vẫn không hạ. Bác sĩ Nguyệt Nga đã chỉ ra một hiểu lầm phổ biến trong khẩu phần ăn hàng ngày:

Có 3 chất sinh năng lượng chính trong khẩu phần ăn bao gồm: Tinh bột (đồ ngọt/đường), Mỡ (lipid), và Đạm (protein). Khi cơ thể dung nạp dư thừa so với nhu cầu thực tế, các chất này sẽ có cơ chế tự chuyển hóa lẫn nhau:

  • Ăn quá nhiều đường, đồ ngọt  chuyển hóa thành mỡ dư thừa.
  • Ăn quá nhiều thịt (đạm) cũng sẽ chuyển hóa sang mỡ bám trong máu và các cơ quan.

Do đó, để giảm mỡ máu, nguyên tắc cốt lõi là phải giảm tổng năng lượng đầu vào chứ không chỉ đơn thuần là kiêng mỗi chất béo.

  1. “Vũ khí” tự nhiên giúp quét sạch mỡ thừa: Hãy ăn đủ chất xơ!

Bên cạnh việc cắt giảm năng lượng từ tinh bột và đạm và chất béo, Tiến sĩ Nguyệt Nga đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của chất xơ trong thực đơn hàng ngày của người bị mỡ máu cao:

“Một vấn đề rất quan trọng nữa là chúng ta phải ăn đủ chất xơ. Chất xơ đó khi vào đường ruột sẽ làm chậm hấp thu, nó sẽ kéo mỡ thừa ra. Chất xơ hòa tan cũng giúp việc chuyển hóa mỡ của chúng ta tốt lên để không bị tăng lượng mỡ trong máu.”

Gợi ý từ chuyên gia để bổ sung chất xơ đúng cách:

  • Tăng cường các loại rau xanh, đặc biệt là rau có lá màu xanh đậm (rau cải, súp lơ xanh…).
  • Bổ sung nhóm chất xơ hòa tan có nhiều trong các loại quả chín ít ngọt (táo, bưởi, cam), các loại đậu (đậu nành, đậu xanh) và yến mạch.
  • Nên ăn trái cây tươi nguyên miếng thay vì chỉ ép lấy nước để giữ lại trọn vẹn lượng chất xơ quý giá.

Thay đổi chế độ dinh dưỡng là bước đi đầu tiên và quan trọng nhất trong hành trình kiểm soát mỡ máu cao. Hãy chủ động điều chỉnh khẩu phần ăn ngay hôm nay theo hướng dẫn của chuyên gia. Nếu sau một thời gian điều chỉnh lối sống mà chỉ số mỡ máu vẫn ở mức nguy hiểm, người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn phác đồ điều trị kết hợp thuốc phù hợp, tuyệt đối không tự ý dùng các loại lá cây, thực phẩm truyền tai không rõ nguồn gốc./.