BVĐĐ – Những ngày chuyển mùa hè – thu, nhiệt độ ban ngày còn cao nhưng ban đêm và sáng sớm giảm rõ rệt. Đây là thời điểm nhiều người bệnh gặp lại cơn gout cấp: khớp ngón chân cái sưng, nóng, đỏ, đau dữ dội, thường khởi phát về đêm.

Gout khi chuyển mùa dễ tái phát do sự thay đổi nhiệt độ kết hợp với các yếu tố làm tăng acid uric máu như thiếu nước, rượu bia, chế độ ăn nhiều purin. Hiểu đúng nguyên nhân và cách xử trí giúp người bệnh kiểm soát bệnh tốt hơn và hạn chế biến chứng về lâu dài.

  1. Bệnh gout là gì?

Gout (gút) là bệnh viêm khớp do lắng đọng tinh thể muối urat tại khớp và các mô xung quanh. Nguyên nhân là nồng độ acid uric trong máu tăng cao kéo dài, vượt ngưỡng bão hòa (khoảng 6,8 mg/dL, tương đương 405 µmol/L), khiến urat kết tinh. Khi hệ miễn dịch phản ứng với các tinh thể này, khớp bị viêm cấp tính, gây sưng, nóng, đỏ, đau – gọi là cơn gout cấp.

Không phải ai có acid uric máu cao cũng bị gout, nhưng tăng acid uric kéo dài là yếu tố nguy cơ chính. Nếu không được điều trị, các cơn cấp tái phát ngày càng dày và bệnh có thể chuyển sang giai đoạn mãn tính.

  1. Vì sao gout dễ bùng phát khi chuyển mùa hè thu?

2.1. Nhiệt độ giảm về đêm làm urat dễ kết tinh

Độ hòa tan của urat giảm khi nhiệt độ giảm. Các khớp ngoại vi như khớp bàn – ngón chân cái, cổ chân vốn có nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ trung tâm cơ thể. Khi nhiệt độ môi trường giảm vào ban đêm và sáng sớm, khả năng urat kết tinh tại các khớp này tăng lên. Đây là một trong các lý do cơn gout thường khởi phát về đêm.

2.2. Thiếu nước

Ban ngày nắng nóng làm cơ thể mất nước qua mồ hôi, trong khi nhiều người lại uống ít nước vào buổi tối để tránh tiểu đêm. Thiếu nước làm tăng nồng độ acid uric trong máu và giảm khả năng đào thải acid uric qua thận.

2.3. Rượu bia, đồ uống có đường và thực phẩm giàu purin

Rượu bia làm tăng sản xuất và giảm đào thải acid uric; riêng bia còn chứa purin. Đồ uống chứa nhiều đường fructose như nước ngọt, nước ép đóng chai cũng làm tăng acid uric. Hải sản, nội tạng, thịt đỏ là nhóm thực phẩm giàu purin, thường xuất hiện nhiều trong các bữa ăn liên hoan cuối tuần.

2.4. Nhiễm lạnh vùng chân khi ngủ

Ngủ điều hòa ở nhiệt độ thấp hoặc để luồng gió thổi trực tiếp vào chân khiến nhiệt độ tại các khớp ngoại vi giảm sâu trong thời gian dài, tạo điều kiện cho tinh thể urat hình thành.

2.5. Ốm sốt và một số loại thuốc

Thời tiết chuyển mùa làm tăng nguy cơ cảm cúm, sốt. Tình trạng bệnh cấp tính và mất nước có thể khởi phát cơn gout. Một số thuốc như thuốc lợi tiểu, aspirin liều thấp có thể làm tăng acid uric máu. Người bệnh gout cần thông báo tiền sử bệnh khi được kê đơn và không tự ý ngưng thuốc đang dùng.

2.6. Gián đoạn điều trị hạ acid uric

Tự ý ngưng thuốc hạ acid uric khi hết đau khiến acid uric máu tăng trở lại. Sự dao động nồng độ acid uric, kể cả khi bắt đầu hoặc điều chỉnh thuốc, đều có thể khởi phát cơn gout cấp. Vì vậy, việc dùng và điều chỉnh thuốc cần theo chỉ định của bác sĩ.

  1. Dấu hiệu nhận biết cơn gout cấp

Cơn gout cấp điển hình có các đặc điểm:

  • Khởi phát đột ngột, thường về đêm hoặc gần sáng; mức độ đau tăng nhanh, đạt đỉnh trong 12–24 giờ.
  • Thường gặp ở một khớp, hay nhất là khớp bàn – ngón chân cái; ngoài ra có thể ở mu bàn chân, cổ chân, gối, cổ tay.
  • Khớp sưng, nóng, đỏ, da vùng khớp căng bóng; đau tăng khi chạm nhẹ.
  • Có thể kèm sốt nhẹ, mệt mỏi.

Cơn cấp thường tự thuyên giảm sau 7–14 ngày. Tuy nhiên, hết đau không có nghĩa là hết bệnh: nếu acid uric máu không được kiểm soát, cơn gout sẽ tái phát.

Sưng đau khớp cấp tính cũng có thể do viêm khớp nhiễm khuẩn, chấn thương, giả gout hoặc các bệnh khớp khác. Trong cơn gout cấp, acid uric máu có thể ở mức bình thường. Vì vậy, người bệnh không nên tự cho rằng đó là “đau do thời tiết” mà cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân.

  1. Ai dễ bị gout tái phát khi chuyển mùa?
  • Nam giới, đặc biệt từ tuổi trung niên.
  • Phụ nữ sau mãn kinh.
  • Người có tăng acid uric máu hoặc đã từng bị cơn gout.
  • Người thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh thận mạn.
  • Người thường xuyên uống rượu bia, ăn nhiều thực phẩm giàu purin.
  • Người đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc có người thân mắc gout.
  1. Gout có nguy hiểm không?
  • Nếu không được điều trị đúng, gout có thể gây:
  • Gout mạn tính: cơn cấp tái phát dày, viêm nhiều khớp, đau kéo dài.
  • Hạt tophi: tinh thể urat tích tụ dưới da quanh khớp, vành tai, gây hủy xương, biến dạng khớp, hạn chế vận động.
  • Tổn thương thận: sỏi thận urat, bệnh thận do urat, suy giảm chức năng thận.
  • Tăng nguy cơ tim mạch: gout thường đi kèm tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu.

Gout là bệnh mạn tính nhưng có thể kiểm soát tốt nếu được chẩn đoán sớm, điều trị đúng và duy trì acid uric máu ở mức mục tiêu theo chỉ định của bác sĩ.

  1. Xử trí khi lên cơn gout cấp

Nên làm:

  • Nghỉ ngơi, hạn chế vận động khớp đau, kê cao chi.
  • Chườm lạnh bằng túi đá bọc khăn, mỗi lần 15–20 phút để giảm đau và sưng.
  • Uống đủ nước.
  • Đi khám sớm: thuốc chống viêm được dùng càng sớm, lý tưởng trong 24 giờ đầu, thì hiệu quả kiểm soát cơn đau càng cao.

Cần tránh:

  • Chườm nóng, ngâm nước nóng, xoa dầu nóng vào khớp đang viêm.
  • Xoa bóp, ấn mạnh vào khớp sưng.
  • Tự dùng thuốc giảm đau, thuốc chứa corticoid hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc.
  • Tự ý ngưng thuốc hạ acid uric đang dùng trong cơn cấp khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
  1. Phòng ngừa gout khi chuyển mùa
  • Uống đủ nước: khoảng 2 lít/ngày, tăng thêm khi ra nhiều mồ hôi. Người có bệnh tim, thận cần uống theo hướng dẫn của bác sĩ.
  • Giữ ấm chi dưới về đêm: đắp chăn, đi tất khi trời se lạnh; để điều hòa ở nhiệt độ vừa phải, tránh gió thổi trực tiếp vào chân.
  • Hạn chế rượu bia và đồ uống có đường, ưu tiên nước lọc.
  • Giảm thực phẩm giàu purin: nội tạng, hải sản, thịt đỏ; tăng rau xanh, sữa ít béo.
  • Duy trì cân nặng hợp lý: vận động đều đặn, giảm cân từ từ; tránh nhịn ăn hoặc giảm cân cấp tốc vì có thể làm tăng acid uric.
  • Tuân thủ điều trị: dùng thuốc hạ acid uric theo chỉ định, tái khám và xét nghiệm định kỳ để duy trì acid uric máu dưới mức mục tiêu (thường dưới 6 mg/dL, tương đương 360 µmol/L).
  1. Khi nào người bệnh cần đi khám ngay?

Người bệnh cần khám chuyên khoa Cơ xương khớp kịp thời khi:

  • Sưng đau khớp cấp tính lần đầu.
  • Khớp sưng đau kèm sốt cao, rét run
  • Cơn đau không thuyên giảm sau 2–3 ngày hoặc xảy ra ở nhiều khớp.
  • Tái phát từ 2 cơn gout trở lên trong một năm.
  • Xuất hiện hạt tophi, tiểu buốt, tiểu máu hoặc đau vùng thắt lưng.

Khám và điều trị gout tại Bệnh viện Đông Đô

Tại Bệnh viện Đông Đô, người bệnh gout được thăm khám và theo dõi theo quy trình:

  • Thăm khám trực tiếp 1:1 cùng PGS.TS.BS Vũ Thị Thanh Thủy (Nguyên Trưởng khoa Xương Khớp, Bệnh viện Bạch Mai): đánh giá triệu chứng, tiền sử và bệnh đồng mắc 
  • Cận lâm sàng: xét nghiệm acid uric máu, chức năng thận, mỡ máu, đường huyết; chẩn đoán hình ảnh khớp khi cần. 
  • Điều trị cá thể hóa: kiểm soát cơn cấp, điều trị hạ acid uric dài hạn, quản lý bệnh đi kèm.
  • Theo dõi định kỳ: hẹn tái khám, xét nghiệm để điều chỉnh phác đồ kịp thời.
  • Tinh thần Hospital – Hotel – Home: quy trình nhanh gọn, không gian thoải mái, nhân viên tận tâm.

Gout có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện và điều trị đúng. Hãy chủ động kiểm tra acid uric và thăm khám sớm khi có dấu hiệu sưng đau khớp, để những ngày chuyển mùa không còn là sự mệt mỏi gắn với những cơn đau cơ xương khớp.

BỆNH VIỆN ĐÔNG ĐÔ

  • Địa chỉ: Số 5 Xã Đàn, phường Kim Liên, quận Đống Đa, Hà Nội
  • Hotline đặt lịch nhanh: 1900 1965
  • Website đăng ký khám: https://benhviendongdo.com.vn/